Ηθικός Σοσιαλισμός
Το Σχέδιο της Φαβιανής Εταιρείας: Ο ηθικός σοσιαλισμός ως λειτουργικό σύστημα για μια νέα κοινωνία που θα επιβληθεί στην Ανθρωπότητα από την κοινωνιοπαθή ελίτ
Σας ευχαριστώ θερμά για το ενδιαφέρον σας και την αναδημοσίευση των άρθρων μου. Θα εκτιμούσα ιδιαίτερα αν, κατά την κοινοποίηση, σ̲υ̲μ̲π̲ε̲ρ̲ι̲λ̲α̲μ̲β̲ά̲ν̲α̲τ̲ε̲ ̲κ̲α̲ι̲ ̲τ̲ο̲ν̲ ̲σ̲ύ̲ν̲δ̲ε̲σ̲μ̲ο̲ ̲(̲l̲i̲n̲k̲)̲ ̲τ̲ο̲υ̲ ̲ά̲ρ̲θ̲ρ̲ο̲υ̲ ̲μ̲ο̲υ̲. Αυτό όχι μόνο αναγνωρίζει την πηγή, αλλά επιτρέπει και σε άλλους να ανακαλύψουν περισσότερο περιεχόμενο. Η υποστήριξή σας είναι πολύτιμη για τη συνέχιση της ενημέρωσης.
Απόδοση στα ελληνικά: Απολλόδωρος - ESC | 26 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2025
Αν αφιερώσετε αρκετό χρόνο στην ανάγνωση υλικού από την Fabian Society, ένα ερώτημα πάνω από όλα απαιτεί απάντηση:
Τι ακριβώς είναι ο ηθικός σοσιαλισμός;
Το 1956, ο Anthony Crosland της Φαβιανής Εταιρείας εξέδωσε την ετυμηγορία του. Ο όρος «σοσιαλισμός» είναι χωρίς νόημα [1]. Είναι μια προσδοκία προς ένα κοινό σύνολο ηθικών αξιών, όπου αυτές οι ηθικές αξίες είναι, στην πραγματικότητα, αυθαίρετες. Κατά συνέπεια, ο σοσιαλισμός από μόνος του είναι μια αφηρημένη έννοια. Σχετίζεται με μια ποιότητα, μια αξία, αλλά η αξία αυτή παραμένει ακαθόριστη. Ο σοσιαλισμός, επομένως, είναι ένα πρότυπο. Είναι μια περιγραφή που σχετίζεται με μια ηθική ποιότητα, που σχετίζεται με την εξυπηρέτηση ενός κοινωνικού αγαθού — αλλά χωρίς καθορισμένο στόχο για το τι αυτό συνεπάγεται.
Ο κομμουνισμός, αντίθετα, σχετίζεται με τον υλισμό — διαλεκτικό [2] και ιστορικό [3]. Κρίνει την κοινωνία μέσα από το πρίσμα του υλισμού για να καθορίσει την κατάλληλη αντίδραση σε κάθε δεδομένη κατάσταση. Κατά συνέπεια, ο υλισμός υιοθετεί μια μονοιστική λειτουργία και αποκτά μια ιδιότητα που μπορεί να περιγραφεί ως υλιστικός μονισμός [4]. Η σωστή συμπεριφορά της κοινωνίας στο σύνολό της θα γινόταν, επομένως, λογικά μια συμπεριφορική ιδιότητα, μια ηθική που επικεντρώνεται στον υλισμό. Ως εκ τούτου, ο κομμουνισμός μπορεί εδώ να περιγραφεί ως υλιστικός σοσιαλισμός.
Ο επιστημονικός σοσιαλισμός, ωστόσο, σχετίζεται με τον επιστημονικό μονισμό [5], ο οποίος λαμβάνει υπόψη όχι μόνο την υλιστική πτυχή, αλλά και την ίδια την επιστημονική μέθοδο. Υπό αυτή την έννοια, ο επιστημονικός σοσιαλισμός είναι μια «πιο ολοκληρωμένη» εκδοχή από αυτή του Μαρξ, όπου η κεντρικά καθορισμένη ηθική αντίδραση θα μπορούσε να σχετίζεται με τον υλισμό, αλλά θα μπορούσε επίσης να επεκταθεί και σε άλλες πτυχές της επιστήμης, όπως οι οργανωτικές της διαστάσεις.
Ωστόσο, η επιστήμη από μόνη της δεν μπορεί να κατευθύνει μια κοινωνία, επειδή η επιστήμη είναι αριθμοί, στατιστικές και παρατηρήσεις, κανένα από τα οποία δεν σχετίζεται απαραίτητα άμεσα με την ανθρωπότητα. Η επιστήμη είναι αφηρημένη, όπως και ο ίδιος ο σοσιαλισμός.
Για να λυθεί αυτό το πρόβλημα, η επιστήμη πρέπει να μετατραπεί σε ένα κίνητρο, έναν λόγο για δράση: την ατμοσφαιρική αποκάλυψη, την καταστροφή της βιοποικιλότητας, την κλιματική αλλαγή, την εξαφάνιση των οικοσυστημάτων, την καταστροφή της ανθρώπινης υγείας, τις πλανητικές πληγές. Με άλλα λόγια, η επιστήμη πρέπει να μετατραπεί σε μια ηθική που ρυθμίζει τη συμπεριφορά.
Όταν ιδρύθηκε η Fabian Society το 1884, τα μέλη της περιγράφονταν ως «ηθικοί σοσιαλιστές», που επιδίωκαν «την ανασυγκρότηση της κοινωνίας σύμφωνα με τις υψηλότερες ηθικές δυνατότητες» [6]. Και παρόλο που αυτή η εστίαση άλλαξε σταδιακά, περνώντας από το βιβλίο του Crosland του 1956 με τίτλο The Future of Socialism, το 1990 κατέληξε τελικά στην κοινοτική ηθική εμπνευσμένη από τον Ηθικό Σοσιαλισμό. Και ήταν αυτός ο τύπος που ο Tony Blair καθόρισε ως τη γενική του όραση.
Όταν, το 1991, έγραψε ένα άρθρο στο Marxism Today [7], περιέγραψε λεπτομερώς μια οπτική σύμφωνα με την οποία ο ανταγωνισμός μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα θα έπρεπε να επικεντρωθεί στη συνεργασία για το κοινό καλό — αν και και οι δύο πλευρές θα έπρεπε να αναλάβουν κάποιο βαθμό ευθύνης σε αυτό το θέμα.
Και η οπτική του για το 1998, που περιγράφεται λεπτομερώς στο φυλλάδιο 588 της Fabian Society, «Η Τρίτη Οδός», διευκρίνιζε περαιτέρω ότι αυτό το όραμα θα έπρεπε να συνοδεύεται από οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, οι οποίες, μέσω των Τριμερών Δικτύων του Wolfgang Reinicke, λειτουργούν ουσιαστικά για να θέσουν τους στόχους του «κοινού καλού» — αν και το όραμα του Reinicke αναφερόταν σε ΜΚΟ με γενικό συμβουλευτικό καθεστώς και στο σύστημα των Ηνωμένων Εθνών στο σύνολό του, ο Blair το διατήρησε κάπως πιο μετριοπαθές, παραμένοντας στις Βρετανικές Νήσους.
Αλλά ενώ έχουμε ένα γενικό περίγραμμα, θα χρειαζόμασταν κάτι πιο συγκεκριμένο. Ευτυχώς, το 1994, η Fabian Society δημοσίευσε μια ομιλία του Tony Blair ως φυλλάδιο 565 [8].
Το έγγραφο αυτό ξεκινάει ξεκαθαρίζοντας ότι πρόκειται για τον μελλοντικό πρωθυπουργό του Ηνωμένου Βασιλείου και ότι, ναι, έχει μεγάλη σχέση με τον σοσιαλισμό. Στην πραγματικότητα, το πρώτο κεφάλαιο έχει τίτλο «Ηθική, μαρξισμός και αληθινός σοσιαλισμός», για να μην υπάρχει καμία αμφιβολία.
Περιγράφει τα τρία στάδια της οικονομικής ανάπτυξης στον 20ό αιώνα: πρώτα, η εξουσία συγκεντρώθηκε στα θεσμικά όργανα· στη συνέχεια, ο λαός βαρέθηκε την κολεκτιβιστική κατάχρηση εξουσίας· και τώρα κατευθυνόμαστε προς ένα τρίτο στάδιο, όπου όλα τα κλισέ του σοσιαλισμού ξαναβγαίνουν στην επιφάνεια:
«Το κοινό είναι και πάλι έτοιμο να ακούσει τις ιδέες που συνδέονται με την Αριστερά — κοινωνική δικαιοσύνη, συνοχή, ισότητα ευκαιριών και κοινότητα. Δεν θέλουν να επιστρέψουν στο παρελθόν, θέλουν να προχωρήσουν μπροστά... ένα όραμα για το μέλλον της χώρας που είναι τόσο ριζοσπαστικό όσο και σύγχρονο... αυτό δεν αποτελεί ρήξη με το παρελθόν ή τις παραδόσεις της, αλλά, αντίθετα, μια ανακάλυψη της πραγματικής τους σημασίας».
Ο Blair προσδιορίζει τις δύο ευρείες τάσεις της σοσιαλιστικής σκέψης: τον ηθικό σοσιαλισμό και την «ημιεπιστημονική άποψη του σοσιαλισμού», η οποία, στο πλαίσιο του Μαρξ, επικεντρώνεται στον «οικονομικό ντετερμινισμό». Περιγράφει τις παλαιότερες τάσεις του Εργατικού Κόμματος προς την τελευταία, αλλά δηλώνει κατηγορηματικά ότι πρέπει να επιστρέψουν στην πρώτη, που επικεντρώνεται στην ηθική.
Το δεύτερο κεφάλαιο ξεκινά με τη δήλωση ότι «ο σοσιαλισμός, όπως ορίζεται από ορισμένες βασικές αξίες και πεποιθήσεις, δεν είναι απλώς ζωντανός, αλλά έχει τώρα μια ιστορική ευκαιρία να αναλάβει ηγετικό ρόλο». Ο Blair, ο οποίος κέρδισε τις γενικές εκλογές του 1997 [9], συνεχίζει προσθέτοντας ότι «τα άτομα δεν μπορούν να αποσυνδεθούν από την κοινωνία στην οποία ανήκουν. Είναι, αν θέλετε, κοινωνισμός», για να συνεχίσει:
«Περιλαμβάνει μια ηθική και υποκειμενική κρίση ότι τα άτομα έχουν καθήκον το ένα προς το άλλο και προς την ευρύτερη κοινωνία – την αριστερή άποψη της ιθαγένειας».
Αυτή είναι μια ενδιαφέρουσα προσθήκη, καθώς το άρθρο του στο Marxism Today περιγράφει μια στρατηγική αναδιαμόρφωσης του ατόμου ως «πολίτη», καθώς αυτό συνεπάγεται ευθύνες προς την κοινωνία.
«... μόνο αναγνωρίζοντας αυτή την αλληλεξάρτηση και με την κοινωνία στο σύνολό της να ενεργεί βάσει αυτής - τη συλλογική δύναμη όλων να χρησιμοποιείται για το ατομικό καλό του καθενός»
Τυπική σοσιαλιστική ρητορική, φυσικά, πριν προσθέσει:
«Δεν διαχωρίζει τα ατομικά συμφέροντα από τα συμφέροντα της κοινωνίας, όπως κάνουν οι Tories. Έχει μια φωτισμένη άποψη για το ατομικό συμφέρον και το θεωρεί, σε γενικές γραμμές, άρρηκτα συνδεδεμένο με τα συμφέροντα της κοινωνίας».
Με άλλα λόγια, το φωτισμένο ατομικό συμφέρον σας πρέπει να συνδέεται με τη συλλογική δύναμη όλων που χρησιμοποιείται για το ατομικό καλό του καθενός. Ο σωστός όρος εδώ, φυσικά, είναι «κοινό καλό», αλλά δεν έχουμε φτάσει ακόμα εκεί. Πριν φτάσουμε όμως, προσθέτει:
«Τότε δεν συγχέει πλέον μέσα όπως η μαζική εθνικοποίηση με τους σκοπούς: μια πιο δίκαιη κοινωνία και μια πιο παραγωγική οικονομία. Μπορεί να προχωρήσει πέρα από τη μάχη μεταξύ του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα και να δει τους δύο να συνεργάζονται».
O «Τρίτος Δρόμος» του προσθέτει περισσότερο λάδι στη φωτιά. Αλλά πριν το εξετάσουμε αυτό:
«Σε όλα αυτά τα θέματα, η κοινωνία, μέσω της κυβέρνησης αλλά και με πολλούς άλλους τρόπους, ενεργεί για την προώθηση του δημόσιου καλού».
Και πριν ασχοληθούμε και με αυτό...:
«Μια νέα συμφωνία μεταξύ πολιτών και κοινωνίας απαιτεί ριζική μεταρρύθμιση του συντάγματός μας και μια τέτοια μεταρρύθμιση πρέπει να επιδιωχθεί επειγόντως από μια κυβέρνηση των Εργατικών».
Ένα από τα πρώτα σημαντικά πράγματα που έκανε το Εργατικό Κόμμα μόλις ανέλαβε την εξουσία ήταν να μεταρρυθμίσει τη Βουλή των Λόρδων [10], μια κίνηση που εξάλειψε την ακλόνητη υποστήριξη της βασιλικής οικογένειας. Με την απομάκρυνσή τους και με φόντο το σκάνδαλο του Paul Burrell, η Fabian Society δημοσίευσε το φυλλάδιο «Το μέλλον της μοναρχίας» (που αναθεωρήθηκε στην ανάρτηση του substack για την Διεθνή Κυβέρνηση) [11], το οποίο πρότεινε χωρίς αμφιβολία την κατάργηση σχεδόν όλων των εναπομενόντων εξουσιών της. Η βασιλική οικογένεια επρόκειτο να μετατραπεί σε τελετουργικό τουριστικό αξιοθέατο και τίποτα περισσότερο.
Και το πρότυπο που αφορά την αναθεώρηση της Βουλής των Λόρδων; Λοιπόν, και αυτό συντάχθηκε από τη Fabian Society [12]. Και τώρα επιδιώκουν έναν δεύτερο γύρο «μεταρρυθμίσεων» πιο μόνιμου... και θανατηφόρου χαρακτήρα [13].
Σαν παρατήρηση, στο πάνελ «Το μέλλον της μοναρχίας» καθόταν ο νεαρός Waheed Alli, ο οποίος το 1998 αναγορεύτηκε ευγενής από τον Tony Blair [14].
Ωστόσο, ενώ οι Φαβιανοί είναι περισσότερο από ευτυχείς να αφαιρέσουν την εξουσία από τη μοναρχία (τώρα εξετάζουν ένα δεύτερο βήμα για να τους τελειώσουν [15]), παραδόξως δεν έχουν κανένα πρόβλημα να παραχωρήσουν στην Τράπεζα της Αγγλίας το δικαίωμα να «επηρεάζει» τη δημοσιονομική πολιτική (δαπάνες και φορολογία) — όπως «επηρέασαν» την Truss και τον Kwarteng [16].
Παρεμπιπτόντως, ο διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας ήταν πρόεδρος της Fabian Society [17] του Πανεπιστημίου του Cambridge. Τόσες πολλές συμπτώσεις.
Αλλά επιστρέφοντας στο θέμα του «σοσιαλισμού» του Tony Blair, η οπτική του περιγράφεται στο Κεφάλαιο 3:
«Το μέλλον δεν θα αποφασιστεί με βάση συμφωνίες ή συναλλαγές ή παζάρια μεταξύ πολιτικών ή κομμάτων, αλλά μέσω της δύναμης και της ενέργειας των ιδεών μας και της οπτικής μας για τη χώρα».
Ένας κυνικός θα μπορούσε να υποδείξει ότι αυτό συνεπάγεται την πώληση μιας ψευδαίσθησης στους ψηφοφόρους, αλλά ας επικεντρωθούμε στο κύριο θέμα:
«Αυτή είναι μια εποχή στην οποία θα γράψουμε τη δική μας ιστορία. Όχι εξουσία σε βάρος των αρχών, αλλά εξουσία μέσω των αρχών και για το κοινό καλό».
Et voilà. Τέλος, το φυλλάδιο θέτει ένα ρητορικό ερώτημα:
«Τι σημαίνει «ηθικός σοσιαλισμός», η νέα φράση-κλειδί της Αριστεράς;»
Λοιπόν, είναι αρκετά απλό. Είναι μια συνεργασία για το κοινό καλό. Και στο στυλ του Τρίτου Δρόμου του Blair, είναι μια συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.
Το 1998, ο Blair, φυσικά, συνέγραψε το «The Third Way» (Ο Τρίτος Δρόμος). Πέρα από την ένταξη των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών ως καθοριστικών παραγόντων του «κοινού καλού», τόνισε επίσης την αρχή της «Επικουρικότητας», η οποία υπόσχεται «αποκέντρωση στο ελάχιστο κατάλληλο βαθμό», χωρίς να αναφέρει ότι αυτός ο «ελάχιστος βαθμός» σε ό,τι αφορά τα παγκόσμια ζητήματα...
Και σε αυτό το βαθμό —σύμφωνα με το ίδιο το φυλλάδιο— χρειαζόμαστε «παγκόσμιους κυβερνητικούς θεσμούς» και «ισχυρότερους διεθνείς θεσμούς», καθώς τα ζητήματα που σχετίζονται με τη «ρύπανση είναι διεθνή». Και η λύση του Tony Blair σε αυτό το θέμα καταλήγει σε «νομικά δεσμευτικούς στόχους για τη μείωση της ρύπανσης, που θα ελέγχονται σε διεθνές επίπεδο και θα υπόκεινται σε διεθνή συμφωνία».
Σε περίπτωση που δεν έχω γίνει απολύτως σαφής—
Μέσα από αυτά τα τρία έγγραφα, ο Tony Blair καλεί τις συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα να συνεργαστούν για το κοινό καλό, με μη εκλεγμένες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών (CSOs δλδ. ΜΚΟ) να συμμετέχουν στον καθορισμό του τι σημαίνει «κοινό καλό». Ένα τέτοιο ζήτημα είναι η περιβαλλοντική ρύπανση, η οποία, σύμφωνα με τον Blair, θα πρέπει να ελέγχεται σε διεθνές επίπεδο μέσω (ισχυρότερων) παγκόσμιων θεσμών.
Και οι πολίτες —όχι τα άτομα, καθώς ο όρος αυτός δεν αντανακλά τις ευθύνες που έχουν απέναντι στην κοινωνία— που συνεργάζονται για την επίτευξη αυτού του «κοινού καλού» είναι αυτό που συνιστά τον ηθικό σοσιαλισμό στην οπτική του Blair.
Και θα μπορούσαμε να σκεφτούμε περαιτέρω ότι, καθώς ο περιβαλλοντισμός τελικά σχετίζεται με την επιστήμη —αμφίβολης ποιότητας— η αντίστοιχη ηθική ευθυγραμμίζεται με τον θεμελιώδη μηχανισμό που έθεσε ο Alexander Bogdanov και οι συνάδελφοί του επιστημονικοί σοσιαλιστές.
Κλείνοντας, η Fabian Society [18] εξακολουθεί να ακολουθεί μια στρατηγική που βασίζεται στον ηθικό σοσιαλισμό [19]. Η ίδια ακριβώς προσέγγιση που ευθυγραμμίζεται απόλυτα με την έννοια του Ηθικού Καπιταλισμού [20] της Caux Round Table, την οποία προώθησε όχι μόνο το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ [21] το 2014, αλλά και η Lynn Forrester de Rothschild στο Inclusive Capitalism [22].
Υστερόγραφο: Με την ολοκλήρωση του κειμένου, συνειδητοποιώ ξαφνικά ότι ο σοσιαλισμός ως έννοια μπορεί να γίνει κατανοητός σε γενικές γραμμές ως μια οργάνωση, χωρίς σαφώς καθορισμένο σκοπό.
Αλλά αν προσθέσουμε τον πρόθεμα «ουτοπικός», «μαρξιστικός», «ηθικός», «επιστημονικός», «φαμπιανικός» ή ακόμα και «δημοκρατικός σοσιαλισμός», τότε ο οργανωτικός σκοπός γίνεται πιο σαφής. Έτσι, ο «σοσιαλισμός» σε αυτό το πλαίσιο αναφέρεται σε μια οργάνωση που επικεντρώνεται σε ένα συγκεκριμένο... σχεδόν μονισμό.
Στην πραγματικότητα, υπό αυτό το πρίσμα, η Τεκτολογία του Bogdanov αρχίζει να φαίνεται ότι θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως «Συστημικός Σοσιαλισμός».
Αν σας άρεσε αυτό το άρθρο, μοιραστείτε, εγγραφείτε για να λαμβάνετε περισσότερο περιεχόμενο και αν θέλετε να στηρίξετε το συνεχές έργο μου, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τον παρακάτω σύνδεσμο.
---Δικτυογραφία :
Ethical Socialism - by esc