Η Μεγάλη Επιστήμη (Big Science) ΔΕΝ είναι Επιστήμη. Ο «Πόλεμος κατά του Καρκίνου» του Νίξον (1964) Αντικατέστησε την Επιστημονική Έρευνα με Δόγμα και Κεντρικό Σχεδιασμό.

Το Μεγάλο Κράτος καταστρέφει ό,τι αγγίζει υπερχρηματοδοτώντας κακές ιδέες. Μαθήματα από το Πρόγραμμα Ιϊκού Καρκίνου.

Jul 07, 2026

Σας ευχαριστώ θερμά για το ενδιαφέρον σας και την αναδημοσίευση των άρθρων μου. Θα εκτιμούσα ιδιαίτερα αν, κατά την κοινοποίηση, σ̲υ̲μ̲π̲ε̲ρ̲ι̲λ̲α̲μ̲β̲ά̲ν̲α̲τ̲ε̲ ̲κ̲α̲ι̲ ̲τ̲ο̲ν̲ ̲σ̲ύ̲ν̲δ̲ε̲σ̲μ̲ο̲ ̲(̲l̲i̲n̲k̲)̲ ̲τ̲ο̲υ̲ ̲ά̲ρ̲θ̲ρ̲ο̲υ̲ ̲μ̲ο̲υ̲. Αυτό όχι μόνο αναγνωρίζει την πηγή, αλλά επιτρέπει και σε άλλους να ανακαλύψουν περισσότερο περιεχόμενο. Η υποστήριξή σας είναι πολύτιμη για τη συνέχιση της δουλειάς μου.

Απόδοση στα ελληνικά: Απολλόδωρος - Sasha Latypova | 6 Ιουλίου 2026

Σε αυτήν την ανάρτηση παραθέτω αποσπάσματα από το δοκίμιο: «Καρκίνος και Κομματοκρατία στο NIH: Ο Norton Zinder και το Ειδικό Πρόγραμμα για τον Καρκίνο που προκαλείται από Ιό» της Antoinette Sutto, Ιστορικού Robert D. L. Gardiner (Εργαστήριο Cold Spring Harbor). Καλύπτει την Επιτροπή Zinder, η οποία ήδη το 1973 είχε διαπιστώσει ότι ο «Πόλεμος κατά του Καρκίνου» του Νίξον ήταν μια μάλλον ανόητη σπατάλη που υπερχρηματοδοτούσε τα πάντα εκτός από την πραγματική επιστημονική έρευνα. Δεν θα έπρεπε να εκπλήσσει κανέναν το γεγονός ότι δεν προέκυψε καμία διόρθωση πορείας από αυτή τη διαπίστωση. Το εταιρικό στρώμα άντλησης πόρων, το οποίο σήμερα αποκαλείται «επιστημονική ιατρική», συνεχίζει την πορεία του προς την ίδια του την αυτοκτονία, πνιγόμενο στα χρήματα. Τα εμβόλια mRNA κατά του καρκίνου σχεδιασμένα από AI είναι απλώς ένα λογικό επακόλουθο της αποστολής αυτοκτονίας που ξεκίνησε η κυβέρνηση Νίξον τη δεκαετία του 1960. Γι’ αυτό το δοκίμιο αυτό είναι τόσο σημαντικό για την κατανόηση της τρέχουσας κατάστασης της «μη-επιστήμης».

Η κρατική χρηματοδότηση της έρευνας, ή οτιδήποτε άλλου, αποτελεί ένα μοντέλο κεντρικού σχεδιασμού, παρόμοιο με εκείνα που εφάρμοζε η Σοβιετική Ένωση. Αυτοί οι σχεδιασμοί κεντρικού ελέγχου (έλεγχος πόρων και κατανομή σε πολιτικά/εταιρικά συμφέροντα) έχουν σχεδιαστεί για να υπερχρηματοδοτούν τις αφηγήσεις που προτιμούν οι ελίτ της εξουσίας, να χειραγωγούν τη δημόσια γνώμη και να εκτρέπουν τα κεφάλαια και τους πόρους από την αληθινή επιστημονική ή άλλες μορφές κοινωνικής προόδου. Αν η κυβέρνηση αρχίσει ξαφνικά να διοχετεύει τεράστια ποσά στο «Πρόγραμμα για τον Καρκίνο που Προκαλείται από Ιό» — δεν θα διατίθενται ποτέ χρήματα και, ως εκ τούτου, δεν θα είναι ποτέ δυνατή η μελέτη επιστημονικών υποθέσεων που στοχεύουν σε ΟΠΟΙΑΔΗΠΟΤΕ ΑΛΛΗ ΑΙΤΙΑ του καρκίνου. Κανείς δεν μπορεί να ρωτήσει: «Κι αν ο καρκίνος δεν προκαλείται από ιό;» Δεν υπάρχουν χρήματα ούτε ακαδημαϊκή καριέρα να κερδίσει κανείς θέτοντας αυτό το ερώτημα. Το πρόγραμμα «VCP» έφτασε σε απόλυτο αδιέξοδο, αλλά κατάφερε παρ’ όλα αυτά να γεννήσει το δηλητηριώδες, καταστροφικό για τη ζωή «εμβόλιο» κατά του HPV. Ενώ έκτοτε έχουν προταθεί και μελετηθεί άλλες αιτίες του καρκίνου, καμία από αυτές δεν παρέκκλινε ουσιαστικά από το προκαθορισμένο δόγμα, που είχε κατοχυρωθεί σε εκείνο τον αρχικό «πόλεμο κατά του καρκίνου». Η σημερινή κυρίαρχη έρευνα για τον καρκίνο, που χρηματοδοτείται από το NIH, βασίζεται στα ίδια ψευδή θεμέλια της ιολογίας και της γενετικής και, με την προσθήκη της «υπολογιστικής βιολογίας» και της τεχνητής νοημοσύνης, ο μηχανισμός έχει μετατραπεί σε ένα άσκοπο καρτέλ υπολογιστικής μοντελοποίησης και μαζικής δηλητηρίασης.

Αφού διαβάσετε αυτές τις παραγράφους, ελπίζουμε να απελευθερωθείτε από την αντίληψη ότι ΟΤΙΔΗΠΟΤΕ στην κυρίαρχη, χρηματοδοτούμενη από το NIH «επιστήμη της υγείας» είναι έστω και ελάχιστα λογικό ή ότι πρέπει να βασίζεστε σε αυτό για τη λήψη αποφάσεων σχετικά με την προσωπική σας υγεία. Θα πρέπει να είναι ανακούφιση να γνωρίζετε ότι μπορείτε να απολύσετε τον ηλίθιο γιατρό σας, ο οποίος πιθανότατα είναι 2ης ή 3ης γενιάς, κατηχημένος στο σύστημα που πριν από 60 και πλέον χρόνια εγκλωβίστηκε σε μια κερδοφόρα αφήγηση χωρίς διέξοδο. Θα πρέπει επίσης να σας απελευθερώνει το γεγονός ότι οι σχετικές επιστημονικές ειδικότητες της ιολογίας και της γενετικής είναι εντελώς ψευδείς για τον ίδιο λόγο που η σημερινή «επιστήμη» του καρκίνου είναι εντελώς ψευδής – πηγάζουν από τις υπερ-χρηματοδοτούμενες από την κυβέρνηση αφηγήσεις για τον έλεγχο των πόρων και του πληθυσμού και δεν έχουν καμία σχέση με τις φυσικές επιστήμες.

Και όλα αυτά θα πρέπει τελικά να σας πείσουν ότι τρία τυφλά ποντικάκια δεν θα καταφέρουν ποτέ να κατασκευάσουν ένα διαστημόπλοιο και να πετάξουν στη Σελήνη, όσα τρισεκατομμύρια δολάρια κι αν τους δοθούν. Κανείς δεν μπορεί να δημιουργήσει ιούς σε εργαστήριο, κανείς δεν μπορεί να «τροποποιήσει τα γονίδιά σας», κανείς δεν μπορεί να σας συνδέσει στο Διαδίκτυο μέσω νανορομπότ και να σας ελέγχει εξ αποστάσεως με χημικά ίχνη.

Αυτό το δοκίμιο αποτελεί ένα μικρό απόσπασμα από τη μακρά ιστορία της υπερβολικής χρηματοδότησης κακών ιδεών:

Το Ειδικό Πρόγραμμα για τον Καρκίνο και τους Ιούς (Special Virus Cancer Program), που αργότερα ονομάστηκε απλώς Πρόγραμμα για τον Καρκίνο και τους Ιούς (Virus Cancer Program, VCP), ξεκίνησε το 1964. Αποτελούσε μέρος του NCI [Εθνικού Ινστιτούτου Καρκίνου], το οποίο με τη σειρά του είχε ιδρυθεί το 1937 με σκοπό την έρευνα των αιτίων και των θεραπειών του καρκίνου, καθώς και την προώθηση της έρευνας για τον καρκίνο. Το NCI υποστήριζε την έρευνα σχετικά με τη σχέση μεταξύ ιών και καρκίνου από τις αρχές της δεκαετίας του 1960, και το SVCP αποτελούσε μέρος αυτής της γενικής προσπάθειας.[2]
Ωστόσο, το SVCP παρουσίαζε ορισμένες ιδιαιτερότητες. «Από την αρχή [το πρόγραμμα] βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό στις τεχνικές σχεδιασμού που χρησιμοποιούνταν στα διαστημικά και στρατιωτικά προγράμματα και, για ένα βιολογικό εγχείρημα, έκανε εξίσου πλούσια χρήση πόρων.» [3] Το πρόβλημα με όλα αυτά ήταν ότι, μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1970, το πρόγραμμα δεν είχε επιτύχει τις σημαντικές ανακαλύψεις στη θεραπεία, ούτε καν τις προόδους στη βασική γνώση, που προσδοκούσαν οι ιδρυτές και οι χρηματοδότες του. Επιπλέον, ο τρόπος λειτουργίας του προγράμματος και η διαδικασία κατανομής των κονδυλίων του προκάλεσαν απογοήτευση σε μεγάλο αριθμό επιστημόνων. Αυτό ήταν το πλαίσιο στο οποίο διορίστηκε η Επιτροπή Zinder για να αξιολογήσει το Ειδικό Πρόγραμμα για τους Ιούς και τον Καρκίνο τον Μάρτιο του 1973.
…η κυβέρνηση Νίξον ήθελε να αλλάξει τον τρόπο διαχείρισης της επιστημονικής έρευνας. Ο Νίξον δεν συμπαθούσε ούτε κατανοούσε την ιδέα της βασικής, ανοιχτής έρευνας και ήταν υπέρ του να αφαιρεθεί ο έλεγχος του ερευνητικού σχεδιασμού από άτομα που αποκαλούσε «τρελούς» και να ανατεθεί, όπως το έθεσε ο Mukherjee, σε «ένα νέο σώμα επιστημονικών γραφειοκρατών» που θα «έφερνε νέα πειθαρχία και λογοδοσία στην επιστήμη». [5] Ο Robin Scheffler έχει υποστηρίξει ότι η διαμάχη γύρω από το SVCP και τις δραστηριότητες της Επιτροπής Zinder [1973] δείχνει τους επιστήμονες να εξεγείρονται ενάντια στο κεντρικά διοικούμενο, επικεντρωμένο στις συμβάσεις ερευνητικό πρόγραμμα του NCI, επειδή φοβούνταν ότι θα υπονόμευε αυτό που θεωρούσαν ως πιο αυτόνομη, ανεξάρτητη έρευνα βασισμένη σε επιχορηγήσεις. Επηρεάστηκαν από τις αλλαγές στην ομοσπονδιακή ερευνητική στρατηγική, αλλά ήταν επίσης οι ειδικοί των οποίων οι απόψεις και η συνεργασία ήταν απαραίτητες για το εγχείρημα, και μπόρεσαν να αξιοποιήσουν την επιστημονική τους εμπειρογνωμοσύνη και την πρόσβασή τους στους μηχανισμούς της ομοσπονδιακής γραφειοκρατίας για να αποκρούσουν αυτό που θεωρούσαν ως κυβερνητική παρέμβαση στην επιστημονική ανεξαρτησία.[6]
…Το μοντέλο των ιών πρότεινε ένα εύκολο στόχο για την αιτία του καρκίνου — τους ιούς — και μια σχετικά απλή λύση: τα εμβόλια.

Αυτό δεν αναφέρεται από τους συγγραφείς του άρθρου· ωστόσο, μεγάλο μέρος του «Πολέμου κατά του Καρκίνου» του Νίξον δεν είχε καμία σχέση με την εύρεση θεραπείας για τον καρκίνο. Ο Νίξον μετέφερε το επίσημο πρόγραμμα βιολογικών όπλων από τη μυστική χρηματοδότηση του στρατού και των μυστικών υπηρεσιών στο φως της δημοσιότητας — στον ακαδημαϊκό χώρο και σε εταιρικούς φαρμακευτικούς αναδόχους. Φυσικά, η ανάπτυξη ιών που χρησιμοποιούνται ως όπλα αποτελεί επιστημονική ύβρη, ωστόσο ο Νίξον ή οι σύμβουλοί του δεν το γνώριζαν αυτό. Πίστευαν ότι ήταν δυνατό να δημιουργηθούν ιούς που μεταδίδονται αερογενώς και προκαλούν καρκίνο και να εξαπολυθούν εναντίον εχθρών, ή τουλάχιστον να χρησιμοποιηθούν τέτοια όπλα ως απειλή. Πίστευαν επίσης ότι μπορούσαν να παρασκευάσουν εμβόλια για την προστασία τους. Πολλοί από τους συμμετέχοντες στο καρτέλ ετοιμότητας για πανδημίες εξακολουθούν να πιστεύουν και αυτές τις αφηγήσεις! Την εποχή του σχεδίου του Νίξον, ο μόνος τρόπος για να επιτευχθεί αυτή η μετάβαση από μυστικά στρατιωτικά προγράμματα στον ακαδημαϊκό χώρο και τη φαρμακευτική βιομηχανία χωρίς να προκληθεί δημόσια αντίδραση ήταν να προσποιηθούν ότι όλα αυτά γίνονταν για τον ευγενή σκοπό της θεραπείας του καρκίνου.

Οι ερευνητές του τομέα της βιοϊατρικής βρέθηκαν σε μια κατάσταση όπου είχαν δοθεί πολλές πολιτικές υποσχέσεις — το SVCP είχε συγκριθεί με την προσγείωση στη Σελήνη, και πολλοί μη ειδικοί καθώς και μέλη του Κογκρέσου είχαν την εντύπωση ότι η θεραπεία του καρκίνου θα μπορούσε να είναι τόσο απλή όσο η εύρεση των κατάλληλων ταλέντων και η διάθεση επαρκών πόρων στην προσπάθεια. Ωστόσο, η βασική έρευνα που θα το επέτρεπε αυτό απουσίαζε, και το εγχείρημα στο σύνολό του διοικήθηκε ανεπαρκώς. Κατέληξε να γίνει ένας εφιάλτης της «μεγάλης επιστήμης» για τους βιολόγους.
…Το SVCP ξεκίνησε στα μέσα της δεκαετίας του 1960, κατά τη μεταπολεμική περίοδο της γενναιοδωρίας της ομοσπονδιακής κυβέρνησης όσον αφορά τη χρηματοδότηση της βασικής έρευνας. Ωστόσο, λίγα χρόνια μετά την ίδρυση του προγράμματος, στα τέλη της δεκαετίας του 1960 και στις αρχές της δεκαετίας του 1970, παρατηρήθηκε μια στροφή εκ μέρους της ομοσπονδιακής κυβέρνησης προς την απαίτηση πιο άμεσων αποδόσεων από τις επενδύσεις στην επιστημονική έρευνα. Αυτό έρχονταν σε έντονη αντίθεση με την αμέσως μεταπολεμική περίοδο, όταν η έρευνα στη μοριακή βιολογία υποστηριζόταν με την παραδοχή ότι θα υπήρχαν σημαντικά πρακτικά οφέλη σε κάποιο σημείο στο μέλλον, ακόμη και αν αυτά τα οφέλη δεν ήταν εύκολο να προβλεφθούν ή να κατευθυνθούν εκείνη τη στιγμή. Τα κοινωνικά κινήματα της δεκαετίας του 1960 συνέβαλαν επίσης σε αυτή τη μεταβολή, καθώς ακτιβιστές και προοδευτικές οργανώσεις ζητούσαν περισσότερη κοινωνικά χρήσιμη έρευνα, με άμεσα οφέλη για τους απλούς πολίτες.[8] Οι προσδοκίες των Αμερικανών σχετικά με το τι μπορούσε και έπρεπε να κάνει η ομοσπονδιακή κυβέρνηση όσον αφορά τη διαφύλαξη της δημόσιας υγείας και την πρόληψη των ασθενειών είχαν διευρυνθεί. Οι δεκαετίες του 1960 και του 1970 ήταν, για παράδειγμα, η εποχή των πρώτων νομοθετικών μέτρων για τη σύγχρονη προστασία του περιβάλλοντος, όπως ο Νόμος για τον Καθαρό Αέρα (Clean Air Act), ο οποίος ψηφίστηκε για πρώτη φορά το 1963 και τροποποιήθηκε σε διάφορες περιπτώσεις στα τέλη της δεκαετίας του 1960 και κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1970. Υπήρχαν όμως και λιγότερο αγνά κίνητρα. Όπως προαναφέρθηκε, ο Πρόεδρος Νίξον δεν έτρεφε ιδιαίτερο σεβασμό για τους επιστήμονες, αλλά τον ενδιέφερε να «υπερφαλαγγίσει τον γερουσιαστή Ted Kennedy, έναν πιθανό υποψήφιο για την προεδρία που τότε ηγούνταν των δυνάμεων της Lasker», δηλαδή της συμμαχίας ακτιβιστών και οργανώσεων με επικεφαλής την ακτιβίστρια για την έρευνα κατά του καρκίνου Mary Lasker. Στόχος τους ήταν η αύξηση της χρηματοδότησης για στοχευμένη έρευνα σχετικά με τις θεραπείες του καρκίνου.[9] Ρόλο έπαιξαν επίσης οι αλλαγές στις πρακτικές διαχείρισης εντός της ομοσπονδιακής κυβέρνησης. Στα τέλη της δεκαετίας του 1960, η «ανάλυση συστημάτων» επεκτάθηκε από τον τομέα της άμυνας σε άλλους τομείς της ομοσπονδιακής κυβέρνησης.[10] Σε αυτούς συμπεριλαμβανόταν και το πρόγραμμα της ομοσπονδιακής κυβέρνησης για τον καρκίνο.[11] Η ανάλυση συστημάτων είναι μια μέθοδος διαχείρισης προσανατολισμένη προς τους στόχους, η οποία περιλαμβάνει τον καθορισμό συγκεκριμένων στόχων και τον λεπτομερή σχεδιασμό των βημάτων που πρέπει να ληφθούν για την επίτευξη αυτών των στόχων με τη μέγιστη αποτελεσματικότητα, καθώς και του τρόπου εκτέλεσης αυτών των βημάτων. Προϋποθέτει μεγάλους οργανισμούς, μεγάλους προϋπολογισμούς και μεγάλο προσωπικό. Σχετική με το ενδιαφέρον της ομοσπονδιακής κυβέρνησης για την ανάλυση συστημάτων – αλλά παρ’ όλα αυτά ξεχωριστή – ήταν η άνοδος της «μεγάλης επιστήμης». Ο όρος «μεγάλη επιστήμη» επινοήθηκε από τον Alvin Weinberg, πυρηνικό φυσικό, το 1961. Ο Weinberg χρησιμοποίησε τον όρο για τα τεράστια έργα στη φυσική και τη μηχανική που χαρακτήριζαν τον επιστημονικό ανταγωνισμό με τη Σοβιετική Ένωση κατά την εποχή του Ψυχρού Πολέμου. Υποστήριξε ότι η «μεγάλη επιστήμη» είχε προκαλέσει μια σειρά προβλημάτων για την ίδια την άσκηση της επιστήμης. Το πρώτο από αυτά ήταν ότι η άλλη όψη της μαζικής δημόσιας χρηματοδότησης ήταν η ανάγκη να προσελκύσει το κοινό. Ως αποτέλεσμα, «η “μεγάλη επιστήμη”… ευδοκιμεί χάρη στη δημοσιότητα. Το αναπόφευκτο αποτέλεσμα είναι η εισαγωγή μιας δημοσιογραφικής χροιάς στη Μεγάλη Επιστήμη, η οποία έρχεται σε θεμελιώδη σύγκρουση με την επιστημονική μέθοδο». Αυτό θόλωσε τη γραμμή μεταξύ επιστημονικής γραφής και δημοσιογραφίας, και «ζητήματα τεχνικής αξίας τείνουν να συζητούνται στον λαϊκό, και όχι στον επιστημονικό Τύπο», ή στο Κογκρέσο αντί για τα πανεπιστήμια. Κατά την άποψη του Weinberg, αυτό οδήγησε στην ανάδειξη του επιδεικτικού αντί του στοχαστικού.
Το δεύτερο μεγάλο πρόβλημα ήταν ότι η αφθονία των χρηματοδοτήσεων οδήγησε τους επιστήμονες να ρίχνουν χρήματα στα προβλήματα αντί να σκεφτούν έναν τρόπο να επαναπροσδιορίσουν το πρόβλημα, ώστε να μπορεί να λυθεί με τους διαθέσιμους πόρους — «ξοδεύοντας χρήματα αντί για σκέψη». Η «μεγάλη επιστήμη» δημιούργησε επίσης το πρόβλημα του υπερβολικού αριθμού διοικητικών στελεχών, ή της υπερβολικά μεγάλης αναλογίας διοικητικών στελεχών προς ενεργούς επιστήμονες. «Δυστυχώς, η επιστήμη που κυριαρχείται από διοικητικούς υπαλλήλους είναι επιστήμη που κατανοείται από διοικητικούς υπαλλήλους, και μια τέτοια επιστήμη γρήγορα αποδυναμώνεται, αν όχι χάνει κάθε νόημα». Σημείωσε επίσης την προοπτική τα «αγαπημένα έργα» να τυγχάνουν ειδικής μεταχείρισης όσον αφορά τη χρηματοδότηση και «τους κινδύνους της δημιουργίας μιας πολιτικής “κλειστής” ομάδας επιστημόνων που θα αποκλείει αξιόλογους εξωτερικούς ερευνητές από τη χρηματοδότηση».12
Πολλές από τις κριτικές του Weinberg για τη «μεγάλη επιστήμη» θα αποδειχθούν προφητικές όσον αφορά το NCI στις αρχές της δεκαετίας του 1970. Ωστόσο, είναι σημαντικό να τονιστεί ότι ο Weinberg δεν ήταν κατηγορηματικά εναντίον της «Μεγάλης Επιστήμης». Παραδόξως, στην πιο εκτενή ανάλυσή του για το θέμα, που δημοσιεύθηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1960, υποστήριξε ότι, δεδομένης της σημασίας τους για την ανθρώπινη υγεία, η μοριακή βιολογία και η βιοϊατρική έρευνα αποτελούσαν καλούς υποψηφίους για μεγάλα, πολύπλοκα ερευνητικά εγχειρήματα. Θεωρούσε ότι «οι βιοϊατρικές επιστήμες μπορούν να τροφοδοτηθούν εντατικά, ακόμη περισσότερο από ό,τι τροφοδοτούνται σήμερα». Περισσότερα χρήματα θα προσέλκυαν τα καλύτερα επιστημονικά ταλέντα και θα υποστήριζαν την καλύτερη έρευνα. [13]
Όλα αυτά μαζί – οι πολιτιστικές, πολιτικές και διοικητικές εξελίξεις – αποτέλεσαν το πλαίσιο για την αξιολόγηση του SVCP που πραγματοποιήθηκε το 1973-1974. Η επιτροπή αξιολόγησης απαρτιζόταν από περίπου δώδεκα επιστήμονες, με επικεφαλής τον Νorton Zinder . Ο Zinder και οι συνεργάτες του εξέτασαν διεξοδικά την πρόοδο και τα αποτελέσματα του προγράμματος, πραγματοποίησαν επιτόπιες επισκέψεις και πήραν συνεντεύξεις από άτομα που είχαν εμπλακεί στη χορήγηση εξωτερικών επιχορηγήσεων και συμβάσεων του προγράμματος. Επίσης, επικοινώνησαν τηλεφωνικά και έλαβαν επιστολές από ερευνητές που είχαν κάποια σχέση με το πρόγραμμα και των οποίων οι αντιδράσεις ήταν, στο σύνολό τους, αρνητικές.
Αν και μπορεί να φαίνεται παράλογο σε μη ειδικούς, οι επιστήμονες υποστήριξαν ότι η επένδυση μεγάλου ποσού χρημάτων και προσπάθειας στην επίλυση ενός πολύ συγκεκριμένου και στενά οριοθετημένου προβλήματος δεν ήταν απαραίτητα ο καλύτερος τρόπος για την απόκτηση της γνώσης που απαιτείται για την επίλυσή του. Όπως έγραψε ο βιοχημικός Arthur Kornberg στον σύμβουλο του προγράμματος για τον καρκίνο του Νίξον, Benno Schmidt, το 1974, «ο υπερβολικά στενός περιορισμός του πεδίου της έρευνας περιορίζει δραστικά τις τυχαίες ανακαλύψεις που έχουν κυριαρχήσει στη σύγχρονη ιστορία της ιατρικής έρευνας». [19]
Ο «πόλεμος κατά του καρκίνου», συμπεριλαμβανομένου του SVCP, συγκρινόταν μερικές φορές με την προσγείωση στη Σελήνη — δηλαδή, μια ολοκληρωτική προσπάθεια με τεράστιο κόστος, στην οποία η αμερικανική εφευρετικότητα και τεχνογνωσία αναμενόταν να επικρατήσουν και να αποφέρουν θεαματικά αποτελέσματα. Ωστόσο, οι ιολόγοι και άλλοι ειδικοί ήταν επιφυλακτικοί. [20] Ο Jim Watson, για παράδειγμα, δεν είχε καμία υπομονή με τη μεταφορά της προσγείωσης στη Σελήνη για τον «Πόλεμο κατά του Καρκίνου» της ομοσπονδιακής κυβέρνησης στη δεκαετία του 1970. Μια πιο ρεαλιστική σύγκριση με το «πρόγραμμα της Σελήνης», όπως δήλωσε στον Boston Globe το 1978, θα ήταν μια προσπάθεια να στείλουν άνθρωπο στη Σελήνη τη δεκαετία του 1920, πριν από την εφεύρεση της σύγχρονης πυραυλικής τεχνολογίας, αναθέτοντας συμβάσεις σε κατασκευαστές κανονιών και ειδικούς σε σκάλες, καθώς και σε πολλούς διοικητικούς υπαλλήλους — χωρίς όμως καμία υποστήριξη για τη βασική πυραυλική επιστήμη.[21] Η ειρωνική παρατήρηση του Jim Watson στον Boston Globe δεν ήταν η μόνη τέτοια δήλωση. Η εφημερίδα «Wall Street Journal» ανέφερε ότι ανώνυμοι επιστήμονες δήλωσαν ότι «αυτή η “στοχευμένη έρευνα”… μοιάζει με μια ψευδή αναλογία με το πρόγραμμα της αποστολής στη Σελήνη, όπου ο στόχος ήταν σαφής και η τεχνολογία διαθέσιμη. Ωστόσο, όχι μόνο οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν τον καλύτερο τρόπο για να “νικήσουν τον καρκίνο”, αλλά δεν είναι καν σίγουροι για το τι ακριβώς είναι ο ίδιος ο καρκίνος. (Κάποιοι λένε ότι ο όρος καλύπτει δεκάδες, και ίσως εκατοντάδες, ασθένειες.) Επιπλέον, η προγραμματισμένη προσέγγιση αφήνει ελάχιστο περιθώριο για την πιθανότητα να αναπτυχθούν νέες και πιο παραγωγικές ερευνητικές κατευθύνσεις… [Οι επιστήμονες] υποστηρίζουν ότι ο συμβασιούχος εργαζόμενος απλά δεν θα διαθέτει την ευελιξία να διερευνήσει τυχαίες ανακαλύψεις, οι οποίες όμως αποτελούν την καρδιά των επιστημονικών ανακαλύψεων.»22
Τα προβλήματα για τα οποία έγραψαν η Επιτροπή Zinder και οι επαφές και οι ανταποκριτές της στον τομέα των βιολογικών και βιοϊατρικών επιστημών μοιάζουν πολύ με εκείνα ενός επιστημονικού κλάδου που βυθίζεται – ή βυθίζεται – στη «μεγάλη επιστήμη» του Weinberg. Το κλασικό παράδειγμα της «μεγάλης επιστήμης» στη δεκαετία του 1960 και στις αρχές της δεκαετίας του ’70 ήταν το διαστημικό πρόγραμμα και η προσγείωση στη Σελήνη, και όπως προαναφέρθηκε, αυτή η μεταφορά χρησιμοποιήθηκε επανειλημμένα για να περιγράψει το SVCP, τόσο από τους υποστηρικτές όσο και από τους επικριτές του. Η «μεγάλη βιολογία» είχε φτάσει. Όμως, σε αντίθεση με τους φυσικούς και τους μηχανικούς, οι βιολόγοι δεν εργάζονταν σε τεράστια έργα που επικεντρώνονταν σε ένα μεγάλο τεχνολογικό επίτευγμα, όπως η ατομική βόμβα, ένας επιταχυντής σωματιδίων ή ένας πύραυλος για τη Σελήνη. Οι πτυχές της «μεγάλης επιστήμης» που επηρέασαν περισσότερο τους επιστήμονες των βιολογικών επιστημών ήταν διοικητικές. Παρατηρήθηκε αύξηση στη χρήση συμβάσεων για τη χρηματοδότηση της επιστήμης από εθνικούς χρηματοδοτικούς φορείς όπως το Εθνικό Ίδρυμα Επιστημών (NSF) και τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας (NIH), καθώς και αύξηση του αριθμού των διοικητικών υπαλλήλων σε αυτούς τους φορείς.[34]
Οι βιολόγοι που συζητούσαν για το SVCP στις αρχές της δεκαετίας του 1970 εξέφρασαν πολλές από τις ίδιες ανησυχίες που είχε εκφράσει ο Weinberg δέκα χρόνια νωρίτερα σχετικά με τη «μεγάλη επιστήμη» γενικά – διοίκηση με υπερβολική ιεραρχία, «αγαπημένα έργα», κλειστές ομάδες, σπατάλη χρημάτων για την αντιμετώπιση προβλημάτων αντί για τη διεξοδική εξέτασή τους.
Μια σημαντική πτυχή της μεγάλης επιστήμης που βρισκόταν εκτός του πεδίου δραστηριοτήτων της Επιτροπής Zinder ήταν η σχέση μεταξύ επιστημόνων και μέσων ενημέρωσης. Ο «Πόλεμος κατά του Καρκίνου» ήταν εν μέρει αποτέλεσμα της δημόσιας κινητοποίησης από ανθρώπους όπως η Mary Lasker και η Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία. Η κυβέρνηση Νίξον είχε συμφέρον να τον προωθήσει. Και δεδομένης της σοβαρότητας της νόσου, το αμερικανικό κοινό ήταν πάντα πρόθυμο να διαβάζει για πρωτοποριακές εξελίξεις στην έρευνα για τον καρκίνο. Το SVCP εμπλέκονταν σε όλα αυτά, επειδή ήταν μια στοχευμένη ερευνητική πρωτοβουλία που υποτίθεται ότι θα παρήγαγε απτά αποτελέσματα αρκετά γρήγορα. Πέρα από αυτό, το ιϊκό μοντέλο αιτιολογίας του καρκίνου, που αποτελούσε την επιστημονική βάση του SVCP, δημιούργησε ελπίδες ότι η έρευνα θα μπορούσε να οδηγήσει στην ανάπτυξη εμβολίου κατά του καρκίνου.
Το πρόβλημα ήταν ότι υπήρχε σημαντική ασυμφωνία μεταξύ του τρόπου με τον οποίο το SVCP και το Πρόγραμμα κατά του Καρκίνου γενικότερα παρουσιάζονταν στο κοινό, αφενός, και, αφετέρου, του τι γνώριζαν οι υπεύθυνοι για τη λειτουργία του ότι μπορούσαν να προσφέρουν. Οι επιστήμονες και οι διοικητικοί υπάλληλοι που εργάζονταν στο NCI ή στο NIH ή που με άλλο τρόπο συνδέονταν με τον «Πόλεμο κατά του Καρκίνου» γνώριζαν φυσικά πολύ καλά ότι, δεδομένης της κατάστασης της βασικής έρευνας για τον καρκίνο, οι προοπτικές για μια θεραπεία μέσα στα επόμενα λίγα χρόνια ήταν εξαιρετικά μικρές. Αυτό οδήγησε σε σημαντική ένταση μεταξύ του τρόπου με τον οποίο το πρόγραμμα παρουσιάζονταν στο κοινό και του τι γνώριζαν οι υπεύθυνοι της διαχείρισής του ότι μπορούσαν ρεαλιστικά να προσφέρουν, ακόμη και υπό τις καλύτερες συνθήκες. Περιστασιακά, εκπρόσωποι του προγράμματος έπρεπε να κάνουν πίσω και να υποστηρίζουν επανειλημμένα ότι δεν είχαν ποτέ υπονοήσει ότι θα υπήρχε σύντομα εμβόλιο κατά του καρκίνου — παρόλο που, ουσιαστικά, το είχαν κάνει. Στην αλληλογραφία του με τον Άρθουρ Κόρνμπεργκ, ο Μπέννο Σμιντ ανέφερε ότι «κανείς από τους υπεύθυνους του προγράμματος για τον καρκίνο δεν πιστεύει ότι πρόκειται για μια ερευνητική προσπάθεια που μπορεί να διαχειριστεί, να προβλεφθεί ή να στοχευθεί, ή ότι μπορεί να καθοριστεί χρονοδιάγραμμα ή να οριστεί κόστος. Το μόνο [υπογραμμισμένο] που προσφέρουμε είναι μια επιταχυνόμενη προσπάθεια». [39] «Κανείς», είπε, «δεν έχει την ψευδαίσθηση ότι το πρόβλημα του καρκίνου αφορά την εφαρμογή γνωστής επιστήμης ή ότι η έρευνα που απαιτείται για την προώθηση της γνώσης σχετικά με τον καρκίνο μπορεί να στοχευθεί ή να προγραμματιστεί». [40]
Το πρόβλημα ήταν ότι ο ίδιος ο Πρόεδρος Νίξον είχε κάνει δημοσίως αυτή ακριβώς τη σύγκριση με την προσγείωση στη Σελήνη κατά τη δεύτερη ομιλία του για την Κατάσταση της Ένωσης.43 Η ιδέα ενός «πολέμου κατά του καρκίνου», από τον οποίο αναμένονταν γρήγορα και θεαματικά αποτελέσματα, βρήκε κατά καιρούς απήχηση ακόμη και σε επιστήμονες και επαγγελματίες του ιατρικού κλάδου. Το 1974, ο μοριακός βιολόγος Σολ Σπίγκελμαν προέβλεψε την απομόνωση ενός ανθρώπινου καρκινικού ιού μέσα στα επόμενα χρόνια, κάτι που θα αποτελούσε ένα μεγάλο βήμα προς την ανάπτυξη εμβολίου κατά του καρκίνου.
Τελικά, ο καλύτερος τρόπος για να κατανοήσουμε τη διαμάχη γύρω από το SVCP είναι να την θεωρήσουμε ως σύγκρουση μεταξύ της «μεγάλης επιστήμης», της πολιτικής της δεκαετίας του 1960 και των αρχών της δεκαετίας του 1970 και – κυρίως – ενός συγκεκριμένου μοντέλου για τις αιτίες του καρκίνου που σύντομα επρόκειτο να εξαφανιστεί. Στη δεκαετία του 1960 και στις αρχές της δεκαετίας του 1970, φαινόταν ότι οι ιοί ενδέχεται να αποτελούν μέρος της αιτίας του καρκίνου στους ανθρώπους. Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1970, η έρευνα που βασιζόταν σε αυτή την ιδέα εξελίχθηκε σε ένα διαφορετικό μοντέλο, το οποίο δεν θα ήταν δυνατό χωρίς την υπόθεση «ιός-καρκίνος», αλλά το οποίο δεν θεωρούσε πλέον τους ιούς ως σημαντική αιτία καρκίνου στους ανθρώπους.47
…Πού μας οδηγεί αυτό; Παρά το έντονο δράμα που προκάλεσε η αξιολόγηση του SVCP και της Επιτροπής Zinder, οι πρακτικές επιπτώσεις στο SVCP και στο NCI ήταν περιορισμένες. Αρχικά, ο Zinder εξέφρασε την ελπίδα ότι «έχει γίνει μια αρχή». Αυτός και η επιτροπή είχαν «ταράξει λίγο το σύστημα, αν μη τι άλλο». [52] Λίγα χρόνια αργότερα, ήταν λιγότερο αισιόδοξος. Το NCI είχε πλέον προλάβει να εφαρμόσει τις συστάσεις της επιτροπής, αλλά ελάχιστα είχαν αλλάξει. «Εδώ και αρκετό καιρό», σημείωσε ο Zinder,
«έχω δεχτεί επικοινωνίες από επιστήμονες τόσο εντός όσο και εκτός του προγράμματος, οι οποίοι αναφέρουν ότι οι καταχρήσεις εξουσίας που εντοπίσαμε πριν από τέσσερα χρόνια παραμένουν τόσο σοβαρές όσο πάντα… Επιπλέον, υπήρχαν ορισμένες απλές αλλαγές που ζητήσαμε, οι οποίες, αν και αναφέρονται στο κείμενο της έκθεσής μας, δεν περιλαμβάνονταν καν στον κατάλογο των συστάσεων που δεν έχουν τεθεί σε εφαρμογή, παρόλο που μας είχαν διαβεβαιώσει ότι θα εφαρμοστούν». [53]

Βιβλιογραφικές αναφορές:

1 Norton Zinder Collection (NZC), Series: Government Activities, Box 135, Folder: Ad Hoc Advisory Committee for Special Virus Cancer Program, 1973, handwritten note on SVCP dated Sept. 12, 1973.

2 “National Cancer Institute (NCI),” via the National Institutes of Health, https://www.nih.gov/about-nih/what-we-do/nih-almanac/national-cancer-institute-nci, accessed October 6, 2021.

3 Nicholas Wade, “Special Virus Cancer Program: Travails of a Biological Moonshot,” Science 174, 4016 (24 December, 1971): 1306-1311.

4 Stephen Strickland, Politics, Science and Dread Disease: A Short History of United States Medical Research Policy (Cambridge, MA: Harvard University Press, 1972; Richard A. Rettig, Cancer Crusade: The Story of the National Cancer Act of 1971 (Princeton: Princeton University Press, 1977); James T. Patterson, The Dread Disease: Cancer and Modern American Culture (Cambridge: Harvard University Press, 1987.

5 Siddhartha Mukherjee, The Emperor of All Maladies: A Biography of Cancer (New York: Scribner, 2010), 182-183.

6 Robin Wolfe Scheffler, A Contagious Cause: The American Hunt for Cancer Viruses and the Rise of Molecular Medicine (Chicago: University of Chicago Press, 2019), Chapter Eight.

7 Michel Morange, “From the Regulatory Vision of Cancer to the Oncogene Paradigm, 1975-1985,” Journal of the History of Biology 30, no. 1 (Spring 1997): 1–29; Michel Morange, The Black Box of Biology: A History of the Molecular Revolution, trans. Matthew Cobb (Cambridge, MA: Harvard University Press, 2020), Chapter Eighteen.

8 Doogab Yi, The Recombinant University: Genetic Engineering and the Emergence of Stanford Biotechnology (Chicago: University of Chicago Press, 2015), pp. 6-8.

9 Patterson, Dread Disease, 248-249.

10 Guy Black, “Systems Analysis in Government Operations,” Management Science 14, no. 2 (October 1967): B41–58; Alain Enthoven, “How Systems Analysis, Cost-Effectiveness Analysis, or Benefit-Cost Analysis First Became Influential in Federal Government Program Decision Making,” Journal of Benefit Cost Analysis 10, no. 2 (2019): 146–55.

11 Barbara J. Culliton, “Biomedical Research (II): Will the ‘Wars’ Ever Get Started?,” Science 181, no. 4103 (September 7, 1973): 921.

12 Alvin M. Weinberg, “Impact of Large-Scale Science on the United States,” Science 134, no. 3473 (July 21, 1961): 161–64.

13 Alvin M. Weinberg, Reflections on Big Science (Cambridge, MA: MIT Press, 1967), 106.

14 NZC, Series: Government Activities, Box 135, Folder: Ad Hoc Advisory Committee for Special Virus Cancer Program, 1973, xerox of Colin Norman, “Cancer research runs into trouble,” Nature 248, April 5, 1974, pp. 465-466.

15 Barbara J. Culliton, “Virus Cancer Program: Review Panel Stands By Criticism,” Science 184, 4133 (April 12, 1974): 145.

16 NZC, Series: Rockefeller University, Box 1, Folder: 1974, Harold Amos, draft report of review of Zinder report, June 10, 1974.

17 Daniel S. Greenberg, “NSF Boosts Use of Contracts for Research / Cancer program is attacked by study,” Change 6, 4 (May 1974): 54.

18 NZC, Series: Government Activities, Box 157, Folder: [unlabeled, “Chemistry search” written on front cover], Report of the Ad Hoc Review Committee (Zinder Committee) for the Special Virus Cancer Program. Hereafter cited as “Zinder Committee Report.” Quote on page 3.

19 NZC, Series: Government Activities, Box 135, Folder: Ad Hoc Advisory Committee for Special Virus Cancer Program, 1973, Kornberg to Schmidt, June 24, 1974.

20 Nicholas Wade, “Special Virus Cancer Program: Travails of a Biological Moonshot,” Science 174, 4016 (24 December, 1971): 1306-1311.

21 NZC, Series: Government Activities, Box 173, Folder: unlabeled, “War on cancer: frustration splits ranks,” Boston Globe, April 24, 1978.

22 NZC, Series: Government Activities, Box 135, Folder: Ad Hoc Advisory Committee for Special Virus Cancer Program, 1973, “Fighting the Cancer War,” The Wall Street Journal, August 1974.

23 Zinder Committee Report, 6.

24 NZC, Series: Government Activities, Box 135, Folder: Ad Hoc Advisory Committee for Special Virus Cancer Program, 1973, Kornberg to Schmidt, June 24, 1974.

25 Zinder Committee Report, 11.

26 NZC, Series: Government Activities, Box 149, Folder: Rev. Cancer, Jerry Schneider, Assoc. Professor of Pediatrics at the University of California, San Diego Medical School, to Zinder, 13 August 1973.

27 NZC, Series: Government Activities, Box 149, Folder: Rev. Cancer, Dr. W. K. Joklik, Duke University Medical Center, to Zinder, August 8, 1973.

28 Zinder Committee Report, 10.

29 Zinder Committee Report, 10.

30 Wade, “Travails of a Biological Moonshot,” 1307.

31 Zinder Committee Report, 11.

32 NZC, Series: Government Activities, Box 149, Folder [unlabeled, with “Dr. Zinder” written on the cover], Zinder to Dr. Arthur Upton, September 12, 1977.

33 Zinder Committee Report, 16.

34 Greenberg, “Science Policy: NSF Boosts Use of Contracts for Research / Cancer Program Is Attacked by Study.”

35 NZC, Series: Rockefeller University, Box 1, Folder: 1974, James Whitman to Zinder, April 2, 1974.

36 NZC, Series: Government Activities, Box: 149, Folder: Rev. Cancer, Joklik to Zinder, August 8, 1973. Emphasis in original.

37 Zinder Committee Report, 13.

38 NZC, Series: Government Activities, Box: 149, Folder: Rev. Cancer, Joklik to Zinder, August 8, 1973.

39 NZC, Series: Government Activities, Box 135, Folder: Ad Hoc Advisory Committee for Special Virus Cancer Program, 1973, Schmidt to Kornberg, July 11, 1974. Emphasis in original.

40 NZC, Series: Government Activities, Box 135, Folder: Ad Hoc Advisory Committee for Special Virus Cancer Program, 1973, Schmidt to Kornberg, June 18, 1974. Entire sentence underlined in original.

41 NZC, Series: Government Activities, Box 135, Folder: Ad Hoc Advisory Committee for Special Virus Cancer Program, 1973, President’s Cancer Panel, assessment of the National Cancer Program January 25, 1973, page 14.

42 NZC, Series: Government Activities, Box 135, Folder: Ad Hoc Advisory Committee for Special Virus Cancer Program, 1973, Report of Ad Hoc Review Committee of the Institute of Medicine, National Academy of Sciences, Assessment of National Cancer Program Plan, pages 12-13. Emphasis in original.

43 Daryl E. Chubin and Kenneth E. Studer, “The Politics of Cancer,” Theory and Society 6, 1 (July, 1978): 57.

44 NZC, Series: Government Activities, Box 135, Folder: [unlabeled], Clipping “Cancer Viruses” from The Nation Tuesday, March 26, 1974.

45 NZC, Series: Government Activities, Box 149, Folder: [no label, “Dr. Zinder” written on the front cover], NCP special communication, August 17, 1977, copy of testimony of Guy R. Newell, M.D., Deputy Director of the NCI, before the Intergovernmental Relations and Human Resources Subcommittee of the House of Representatives, page 1.

46 NZC, Series: Government Activities, Box 149, Folder: Rev. Cancer, Comments on the report of the ad hoc review committee of the Virus Cancer Program, January, 1974.

47 Daniel T. Kevles, “Pursuing the unpopular: a history of courage, viruses and cancer,” in Robert B. Silvers, ed., Hidden Histories of Science (New York: New York Review of Books, 1995), 69-109; Morange, “Oncogene Paradigm”; Morange, Black Box of Biology, Chapter Eighteen.

48 NZC, Series: Rockefeller, Box 1, Folder: 1974, Mathilde Krim to John Maloney, July 11, 1974, page 2.

49 NZC, Series: Government Activities, Box 135, Folder: Ad Hoc Advisory Committee for Special Virus Cancer Program, 1973, Kornberg to Schmidt, July 16, 1974.

50 Horace Judson, The Eighth Day of Creation: Makers of the Revolution in Biology. Commemorative Edition. (Cold Spring Harbor: Cold Spring Harbor Laboratory Press, 2013), 925-7.

51 NZC, Series: Rockefeller, Box 1, Folder: 1974, Zinder to S. R. Wagle, May 29, 1974.

52 NZC, Series: Rockefeller University, Box 3, Folder: unlabeled, Zinder to J. M. Price, May 16, 1974.

53 NZC, Series: Government Activities, Box 149, Folder: [no label, “Dr. Zinder” on front cover], Zinder to Arthur Upton, September 12, 1977.

Τέχνη για σήμερα: : Summer is Here, oil on panel, 11x14 in.

Αν σας άρεσε αυτό το άρθρο, μοιραστείτε το, εγγραφείτε για να λαμβάνετε περισσότερο περιεχόμενο και αν θέλετε να στηρίξετε το συνεχές έργο μου, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τον παρακάτω σύνδεσμο.